Comune di San Clemente
Giustiniano Villa, il poeta ciabattino

Nato a San Clemente nel 1842, Giustiniano Villa faceva parte di una famiglia con una discreta cultura, il padre, Ferdinando, era segretario comunale e la madre, Amelia Bagli, proveniva da una famiglia di proprietari terrieri.

Villa faceva il ciabattino e con le sue zirudele si rivolgeva ad un ampio pubblico. Girava per mercati, fiere e piazze riminesi e lì, tra una suola e l’altra, narrava i suoi versi sulla vita politica e sociale il cui motivo centrale era sempre la vita dei contadini, le lotte di classe.

In suo ricordo il Comune di San Clemente nel 1992 gli ha dedicato un concorso di poesia dialettale che si svolge ogni anno in maggio.

Giustiniano Villa è stato uno tra i massimi poeti dialettali romagnoli.

Pubblichiamo, di seguito, le poesie dei vincitori della XIX edizione del Concorso di poesia dialettale e i pdf di alcune poesie e zirudele di Giustiniano Villa.

SEZIONE POESIA
Sflézan (1a classificata)
Du frënch, dis pnënn par e’ detàto a scôla
(la mêrca ingléśa, Pèrry la s’ciaméva):
“Sta atënt che ta ‘n i spónta!”; ‘na parôla
stê d’ascultê mi mâma ch’la zighéva!
Chi pnënn, cumpâgn a l’ôr acsè arluśënt,
invézi che infilêri int la canéta
sfarghêri sóra un sass de pavimënt
p’r avdé’r un lamp, ‘na sflézna, ‘na saéta
vulê’r in sò, o córar stra al mi dida;
e ‘n’êtra e ‘n’êtra incóra e ‘n êtar pnën
fintânt che la mi scôrta l’éra fnìda
e al dida négri cmé di carbuņzeņ.
E dóp, dmandê’r incóra, a cà, quêlch frânch
s’a vléva mai sò e’ fój scrìvar e’ téma,
o andê’r iņ prëst da e’mi cumpâgn ad bânch
e in câmbi, da cupiê, déj e’ probléma.
A e’ dè d’inqù i pnënn j’an s’usa piò:
la vuó bén êtar la tecnolugéa;
par quést, da un pëzz, u ‘n s’véd alvêras sò
d’un lâmp o d’una sfléźna, la magéa.
Bruno Zannoni - Ferrara (FE)

Da furistir (2a classificata)
- Cs’èl d’arnov ste’ sunadez
ch’a n’sem piò inchès ad ciacarè,
e chèvsa ‘d chè, se ormai t al cisi
l’è un infrount no truvè srè?
- Zét, l’è pr’un lótt, lasam cuntè:
óng, dòg, trèg, ...i tóch d’un òm;
s’i n’è d’un frè, un carbinir
o ‘d nisoun che sia da que,
rièco...óun ‘d noun, da furistir,
che t e’ vies s’un stroch ‘d valeisa
par la Fraenza o par Milaen
u s’è zuré ad vloe turnè
o...’d fès veiv par cal campaeni
ch’a l’li à fat avnei e’magoun
int e’ sluntanes da que.
Giorgio Balestra - Roncofreddo (FC)

Un urganén (3a classificata)
U s’ sént, luntân, un urganén ch’e’miula
una cantêda ch’ l’andeva tént èn fa,
la m’arcörda una sēra ad lôna pina
in chêv `d cl’agòst cvând che l’instêda, straca,
la s’ pareva vlēs dê’ l’ùtom salut
tra bēs sènza piò dmân e paröl dôlzi.
Da la luntâna e’ sôn ad cla cantêda
l’avneva, ciòz, da cla vëcia balēra
dov che tânt völt avemia ris, balê,
dov che una sêra a s’ desum che prem bês
ch’ l’apièt ad lus tota la nòstr’instêda.
A sènt incôra la nustalgì, e’ dulôr,
tót l’amôr êgar, la malincunì
ad chi utom bēs jn chêv d’ cl’instêda straca.
A còr drì ai mi ricurd, ai mi pinsir,
a un’emozìôn ch’ la m’ fa avnì’ so e’magôn...!
La mi fiöla la m’ gvêrda e pu la m’ fa:
“non stai bene, papà? cosa è successo?”
Me a bas la tësta, a m’ gnascònd drì e’mi capël
e pu a j arspònd: “ch’ sa vut ch’ e’ sia successo,
t’ a n’ e’ sènt? E’ sarà cvēsi mëz’ôra
che e’ sôn ad cl’ urganèn e’ rômp ì marôn!”
Luciano Fusconi - Cervia (RA)

SEZIONE ZIRUDELA
L’effetto serra (Zirudela vincitrice)
Fat mundaz! U n s capes piò
sl’è prilê pr’ insòo pr’ in ×ò.
U j è stê di cambiament
in tot cvènt i cuntinent,
fred e név, inundazion,
dal tròmb d’aria e di ciclon.
U s sfa a e’ polo tot e’ giaz,
in di post u j’è un spurbiaz
ch’u n s véd l’acva par di miš
e pu e’ pióv a l’impruviš
cun dal frân e alagament
ch’u s’anéga tânta źent.
S’a vien dì la varitê,
tot e’ clima l’è cambiê.
Di studiuš e prufesur
i dìš pröpi ch’i è sicur
che la chêvsa d ste problema,
ch’l’è l’arvena de sistema,
l’è ste grând riscaldament,
ch’l’è duvù a l’incvinament
ch’e’ cruves tota la tëra
còma dentr’int una sera.
Tot e’ fòm che nó a fašen
cun mutur e muturen,
a là in zil e’ va diret;
cun e’ gas dal bumbulet,
cun al fàbrich e i camen,
la diossina e tot i vlen,
l’è carsù la Ci O do
e dl ozono u n gn’ in è piò.
U j’è invézi di scienzié
ch’i n’è pröpi d ste paré.
Ló i susten che së, l’è véra,
l’anidride int l’atmosféra,
che tot cvel che nó a brušen
u s’incvena un bišinen,
mo ch’ la n’è una nuvitê,
parchè sèmpar u n gn’è stê,
u n s pö dé la colpa a cvel,
ch’a puten nench stê trancvel,
parchè tot e’ fòm de mònd
u n’è gnit in fònd in fònd,
basta fê una ciöpa d cont,
s’a s miten’ a fê un confront
sól cun la rispirazion
dal zinzêl e bagaron,
dal parpai e cavalet
e cagli êtri raz d’inset,
che j’è znen, mo in cvantitê
ch’j’ è impusèbil da cuntê.
U j’è pu tot j’animél
cun la pena e cun e’ pél
ins la tëra e in mêr i pes,
ch’i rispira e i digeres.
Una vaca, tânt par dì,
pasculènd avânti e indri,
cvând ch’I’è bona la stašon,
cun i gas dla digestion
e cun l’aria de rispir
l’è incvinânta piò d’un TIR.
Se una vaca l’in fa tânt,
figurens un elefânt!
Cvest e’ vêl pu nench pr’i scên:
nenca nô pu a digeren,
a ... scarghen, e a l’ucašion ...
a i dašen cun e’ trumbon!
Cunfruntènd pu cvest e cvel,
a puten nench stê trancvel,
chè st”’effetto”, a rësr’unest,
l’è una roba ch’la n’esest!
U n gn’è d cvi parò a e’ cuntrêri
che a sintì tot cvânt st’afêri
i s’è mes int i pinsir.
Anzi u s sent a dir in źir
che nench cvi de Parlament
i s’è dé un apuntament
par discùtar una le×
sóra e’ nòmar dal scure×,
aplichèndi pu una tasa
che la punta i suld in casa
dal pruvenzi e di cumon,
scuragènd agli ... emision,
insignènd acsè a la tent
a calé l’incvinament.
E’ probléma l’è la mšura
d tot e’ gas ch’e’ sêlta fura.
U j’avreb un cuntadór
che l’amšura poza e armór,
aplichê int la zona adata
che ogni vôlta ta l’é fata
e’ trašmet pu cun custânza
a e’ compiùter dla finânza.
Mo i partì dl’upusizion
j’è cuntréri a la muzion,
la prupösta l’è bucêda
par la pràivaci viulêda.
E pu, dgen la varitê:
l’è fadiga da aplichê!
Int la fêš aplicativa
una mšura preventiva
l’è senz’êtar e’ sistéma
par risôlvar e’ problema:
ad esempi, cresr’al tas
sóra cvel ch’e’ fa de gas,
zola, fêva, aj, fašul,
articioch e cuciarul.
E instalê dal zentralen
ch’agli aziona dal siren
cvând ch’u i srà e’ superament
d’un zért grêd d’incvinament.
A ste pont, a m’aracmènd,
pr’una stmâna o piò, e’ dipend,
stasì atent, no fê bujêdi,
parchè al mult agli è salêdi!
U n s putrà magné fašul,
`pier’ e’ fugh par do brašul,
andê in màchina, in mutór,
sturnadì se t’é e’ fardór,
fê de fòm, e cvel ch’l’è e’ peź,
u n s putrà piò fê scure×!
Franco Ponseggi - Bagnacavallo (RA)


Poesie e zirudele di Giustiniano Villa

Dialogo Cesarino [305.13 kB]
Dialogo Checco [308.94 kB]
Dialogo Gasperone [241.67 kB]
Dialogo Geremia [262.87 kB]
Un sogno 1 [315.38 kB]
Un sogno 2 [267.78 kB]
Un sogno 3 [283.02 kB]
Un sogno 4 [587.72 kB]
Un sogno 5 [576.92 kB]